|
Çanakkale savaşlarının merkezi olan, insanoğlunun tüylerini ürperten, tarifsiz bir duygu yoğunluğunun içine sürükleyen ve bu vatan evladı her kişinin o havayı soluyarak öğrenmesi gereken bir destanın yazıldığı Gelibolu Milli Parkı, eşsiz doğal güzellikleriyle her yıl yerli ve yabancı onbinlerce turisti kendine çekmektedir. Büyük bir açık hava savaş müzesini andıran Gelibolu Milli Parkı, yaklaşık 330 km2 lik bir alan içersinde 100 km yi aşkın bir parkuru kapsar. Gezerken geçmişteki o amansız günlerin şidettini yüreğinizde hissedeceğiniz Gelibolu Milli Parkı; etkileyici coğrafyası, doğal güzellikleri, onlarca anıt, siper, mevzi ve şehitlikleriyle geçmişten günümüze unutulmaz fotoğraflar sunar. Çanakkale Savaşlarının izlerini ve anılarını korumak ve hayatını kaybeden yaklaşık 500.000 Türk ve Yabancı kahramanı onurlandırmak amacıyla, Gelibolu Yarımadasının büyük bir bölümü 1973 yılında Milli Park ilan edilmiştir. Tarihi Milli Park içersinde muhtelif yerlerde 37 adet Türk anıt, kitabe ve şehitliği, İngiliz, Fransız, Avustralya ve Yeni Zelanda ülkelerine ait 33 adet anıt ve mezarlık bulunmaktadır. Çanakkale (gelibolu) Savaşları dört safhaya ayrılır. Birinci safha, deniz harekatı olarak 1915 yılının başlarında başlar ve 18 Mart 1915 de itilaf devletlerinin Çanakkale Boğazındaki ( Dardanel ) başarısızlığıyla sonuçlanır. Bundan sonraki safhalar Gelibolu Yarımadasında denizden destekli kara harekatı ağırlıklı olup, en büyük kayıpların oluştuğu dönemlerdir. İkinci safha, 25 Nisan 1915 de başlayan İngiliz ve Fransız ordularının Seddülbahir ucuna ve Avustralya ve Yeni Zelanda ordularının ( Anzaklar ), Arıburnu (Anzac) kumsalına yaptıkları çıkarmalardır. Üçüncü safha ise, 6 Ağustosta Arıburnu'nun kuzeyindeki Anafarta Limanına yapılan çıkarmalardır. Bu safha, Seddülbahir ve Arıburnu bölgesinde de aynı zamanda yapılan taaruzlarla birlikte yürütülür. Dördüncü ve son safha, itilaf kuvvetlerinin Çanakkale Boğazı ve Gelibolu Yarımadasındaki ard arda yenilgileri sonucunda geri çekilme bölümüdür. Çetin muharebelerin cereyan ettiği kara savaşlarında çarpışmaların geçtiği başlıca merkezler; Seddülbahir civarındaki Teke ve Hisarlık Burunları, Morto, Ertuğrul, İkiz Koyları, Alçıtepe, Kerevizdere, Zığındere ile Gelibolu Yarımadasının kuzeydoğusunda bulunan; Arıburnu, Conkbayırı, Kocaçimen, Kanlısırt, Anafartalar ve Suvla koyları olarak sıralanabilir. Rakamlar kimi kaynaklarda çelişkili olmakla beraber, savaş sonrasındaki kayıplar insanı dehşete düşüren boyutlardadır. Savaştan yıllar sonra, hayatını bu topraklarda kaybetmiş yüzbinlerce kahraman Türk ve yabancı devletlere mensub askerler için onlarca şehitlik, ve anıt mezarlar yaptırılmıştır. Gelibolu Milli Parkı içinde çeşitli bölgelere dağılmış onlarca şehitlik ve anıt arasında en görkemlisi Çanakkale Şehitler Abidesidir. Morto köyü önündeki Hisarlıktepe üzerinde kurulan Şehitler Abidesi, Çanakkale Savaşlarında hayatlarını feda eden yaklaşık 253.000 kahraman şehidimiz anısına 1960 yılında tamamlanmış olup, yaklaşık 42 m. yüksekliğindedir. Anıtın altında, Çanakkale Savaşlarına ait bulguların sergilendiği savaş eserleri müzesi bulunmaktadır.
|
